بانو و سگ ملوس

درود بر شما هایده هستم و میخواهم اثر معاصر بی مرگ دیگری را به شما معرفی ودر حد بضاعت خود نقد کنم : رمان جاودانه مرشد و مارگریتا اثر میخاییلبولگاکف.میخاییل افاناسیویچ بولگاکف در سوم ماه مه 1891 در روسیه و در خانواده ای سنتی ارتدکس با تربیتی خشک و رسمی به دنیا امد و طبق تمایل پدرش تحصیل طب کرد وپزشک شد . مدت ها در روستاهای روسیه به کار طبابت پرداخت وکتاب خاطرات یک پزشک روستایی حاصل این دوران است .علاقه ی

شدید بولگاکف به ادبیات باعث شد در کنار حرفه ی پزشکی به نوشتن و انتشار نوشته هایش در روزنامه ها ومجلات دوره ی خود بپردازد و البته حاصل این فعالیت به جز تجربه های ادبی حاصل دیگری هم داشت :تنفر همیشگی از سردبیرها.بولگاکف نمایشنامه های زیادی نوشته است که تعدادی از انها درزمان حیاتش در مسکو و شهرهای دیگر روسیه روی پرده رفت.معروف ترین نمایشنامه ا ش به نام گارد سفید پس از تمرین های متوالی در شب قبل از نمایش حکم توقیف دریافت کرد.از اثار دیگر او کتابی است که با نام دل سگ به فارسی برگردانده شده است .با اوج گیری دیکتاتوری استالینی در اواخر دهه ی بیست بولگاکف که به دلیل حضور برادرانش در گارد سفید که در اوایل انقلاب علیه حکومت شوروی میجنگیدند دارای سابقه ی ضد انقلابی محسوب می شد بیشتر از پیش مورد غضب و تحت فشار قرار گرفت وتفکرات به اصطلاح بورژوایی اش افشا شد و از کار بیکار گردید و حتی به نظر میرسید که جانش در خطر باشد نش به ولی وقتی که جانش به لب رسید و به فکر مهاجرت افتاد استالین شخصا دخالت کرد و درنتیجه کاری در تیاتر مسکو به او واگئار شد که حداقل هزینه ی زندگی اش را تامین می کرد و در پناه این تامین نسبی بود که بولگاکف نوشتن یکی از شاهکاهای ادبیات جهان را اغاز کرد : مرشد و مارگریتا .

مرشد و مارگریتا به اندازه ی نویسنده اش دچار تحولات و فشارها ورشد ناشی از فشار شد : نسخه ی اولیه که نگارش ان درسال 1928 شروع و در 1930 به پایان ر سید دریک بحران ناشی از فشارهای روانی و اجتماعی توسط نویسنده سوزانده شد ولی از انجا که ما خوانندگان خوش شانسی هستیم مجددا تصمیم به نگارش ان گرفت واین رمان را که خود نیز به درستی بهترین کارش می دانست هشت بار باز نویسی کرد و تا روز اخر زندگی اش درسال 1940 به تصحیح و تغییر ان پرداخت . متن نهایی در سال 1938 تمام و تا مرگ نویسنده در سا ل 1940 فقط قسمت کوتاهی از ان منتشر و باعث توقیف کامل کتاب تا سال 1965 شد بالاخره دراین سال بود که متن کامل کتاب البته با حذف 25 صفحه اانتشار ععمومی یافت و بلافاصه عنوان یک شاهکار جهانی شناخته شد و منتقدین واهل کتاب را در سراسر جهان شگفت زده کرد. حتی گفته میشود به علت تیراژ پایین هسته های مطالعاتی در سراسر روسیه ی شوروی برای مطالعه ی گروهی کتاب تشکیل شد. انچه درباره ی کتاب گفته شد شاید این را به ذهن شنونده متبادر کند که این اثر یک رمان سیاسی- اجتماعی انتقادی در مورد دوران دیکتاتوری و استالینیسم است ولی باید گفت که اصلا این طور نیست البته این جنبه درکتاب وجود دارد ولی فقط یک وجه از چندین وجه درخشان این منشور زیبای چند وجهی است .کتاب عمیقا فلسفی و روانشنانشناسانه است و رنگ و بویی عرفانی نیز در جای جای ان به مشام میرسد.

مرشد مارگریتا در سال 1363 با ترجمه ی درخشان عباس میلانی و توسط نشر نو در ایران منتشر شد .در مقدمه ی ترجمه ی فارسی ان امده است : رمان ساختی به غایت بدیع دارد . رمان از سه داستان جداگانه تشکیل شده که گاه به گاه در هم تنیده میشود و در پایا ن به وحدتی ارگانیک میرسد :شرح وقایع سفر شیطا ن به مسکو سرنوشت پونتیوس پیلاطس و تصلیب مسیح و داستان عشق مرشد و مارگریتا اجزا سه گانه ی رمان هستند .از ان که وقت کم و جایگاه این اثر در ادبیات جهان بسیار والاست امیدوارم بتوانم در برنامه بعد با ا ختصاص کامل زمان برنامه به نقد متن کتاب و معرفی شایسته ادای دینی به لذت عمیقی که از مطالعه ان برده ام کرده باشم .

فرداي آن روز در كارگاه در حال كار بوديم كه با تعجب به او اعتراض كردم : عزيز جان‌ ؛‌ چرا كمي خسته و افسرده به نظر مي رسي ؟‌ جواب داد :‌ خودم هم نمي دانم .

یک نقاشی از لئونارد کوهن

۱. من نمی دانم تو چه ات است !

۲. تو باید بدانی که من چه ام است .

۳ . اگر هم ...

در اتاق شوهرم به شدت به روی ابروهای بالا کشیده ، چشمان گرد شده و دهان باز من بسته می شود . برمیگردم . پسر هشت ساله ام که پشت کامپیوتر NFS بازي مي كند و براي اطمينان پليس بازي را حذف كرده ، با همان لحني كه مي توانست بپرسد :‌ - حالت خوبه ؟‌ مي گويد : ضايع شدي ؟‌

مثل درختكي درباد

ان جا كسي نبود

                غير از من و خيال و  تنهايي

رقصم گرفته بود

             ديوانه وار    پيرانه سر    تنها

                                                   تنها

                                                           تنها

                                               رقصيدم ..... 

فواد خاک نژاد : قرار بود پست قبلی ام آخرین پستم باشد . اما نمی دانم این کرم کالیگولایی در تنم وول می خورد و مجبور شدم بیایم و بنویسم . دیدید که مد شده است مجله ها دیر به دیر چاپ می شود و مثلا دو تا شماره با هم در می آید ؟ خب این پست هم علی الحساب از طرف ۳ ماه من پابلیش می شود . برو که رفتیم :

۱. یکی از بزرگترین معضلات زندگی من نامم بوده . در کودکی از این که نامم فواد بود خجالت می کشیدم و سعی می کردم به هر نحوی که می شود پنهانش کنم . در نوجوانی باید جواب دخترانی را می دادم که می گفتند :« وای ، فواد ، عجب اسم فوق العاده و پر معنایی . راستی فواد یعنی چی ؟ » و من متعجب و نالان جوابشان را می دادم . حالا این روزها هم دغدغه ام شده است که تنها آدم هایی که مشهور هستند و اسمشان فواد است دارند به ضرر این هم نامشان عمل می کنند . یکی شان که یک دانشجوی پر شور است و دائم در سایت گویا مقالات پرشور سیاسی می نویسد و به طور کاملا عادی در محافلی که روزنامه نگاران و یا وبلاگ نویسان جمع هستند ، دیگر این سوال برایم عادی شده که : « اِ ؟ فواد شمس شما هستید ؟ » دیگر مطمئن شده ام که هر چه فواد شمس مقالات تندتر و خطرناک تری هم بنویسد پای من هم گیر است ! یکی دیگرشان هم که فواد سینیوره است که پرداختن به او در این مجال نمی گنجد ( جون ! عجب ادبیاتی ) اما پنج شنبه که با یکی از دوستانم به نشر ثالث رفته بودم یک بار دیگر امید به زندگی با یافتن کتابی در مدح من در وجودم زنده شد . فوایدالفواد . حتما تهیه کنید و بخوانید . نکات بسیار ظریفی در مورد من توش نوشته !

۲ . یک دوست جدید پیدا کرده ام . مکالمه ی من با این دوست ۸ ساله ام هر ۴۵ ثانیه یک بار وقتی چراغ قرمز می شد قطع می شد چون مجبور بود برود و به ماشینهای مدل بالا دعاهایش را نشان دهد بلکه دل یک کدامشان نرم شود و صد تومان ناقابل کف دست او بگذارند . اما مدتها بود که از هم صحبتی با کسی چنین حظ نکرده بودم ( خدایا چرا بعد از دوره ی خدمت آموزشی نثر نگارش من مثل زمان ناصرالدین شاه شده ؟ ) خلاصه ! خانم ها و آقایان . این عکسی که می بینید ، رفیق جدید من است . مهندس ساختمون ساز آینده ( به قول خودش ) که قرار است وقتی بزرگ شد دو تایی با هم با یکی از اون ماشینها ( منظورش از اون ماشینها یک ریوی مشکی است ) برویم مشهد . مهندس علیرضا .

۳. آقایان و خانمها ! از حالا تا ۳ ماه دیگر زحمت این وبلاگ را بانو می کشد . آنجا ، در شبهای سیاه پادگان به یاد همه تان خواهم بود . و من الله التوفیق . فواد خاک نژاد .

اين بشر در تركيه معماري مي خواند ، روي تابلوي توي دستش هم نوشته معماري !

عباس ریاضی عشق من است . این بشر در زمره ی بهترین دوستان من در کنار پوریا عالمی ، رحمت الله قائمی ، عابد و رضا بهرامی قرار دارد . در تمام خاطرات خوب زندگی ام رد پایی از او دیده می شود . نمي دانم اصلا چرا اين پست را نوشتم ؟ فقط همين قدر بدانيد اين بني بشر را خيلي دوست دارم . در آخر دو تا از وبلاگهايش را معرفي مي كنم تا باشد عبرتي شود براي ديگران .

تصويرگري

پرتقال من